Hanbelî mezhebinin kendisine nispet edildiği Ahmed b. Hanbel, 164 (780) yılında Merv veya Bağda’ta doğdu. Bağdat’taki âlimlerin-den Kur’an, dil ve fıkıh tahsil etti. 179 (795) yılında hadis ile ilgilenmeye başladı. Kûfe, Basra, Mekke, Medîne, Halep, Dımaşk gibi şehirlere ilmî seyahatler gerçekleştirdi. Özellikle gittiği şehirlerde hadisleri tespit etmeye çalıştı. Kadı İmam Ebû Yûsuf ve İmam Şâfi‘î gibi âlimlerin de aralarında bulunduğu 280’e yakın hocadan ilim tahsil etti. 40 yaşından sonra öğrenci yetiştirmeye daha çok zaman ayıran Ahmed b. Hanbel’in sayıları binlerle anılan talebesi vardır. Bu talebeler arasında Müslim, Ebû Dâvûd, Yahya b. Ma‘în, Ebû Bekir el-Hallâl ve Ebû Muhammed el-Berbehârî gibi önemli âlimler yer almaktadır.Ahmed b. Hanbel, Me’mûn, Mu‘tasım ve Vâsık dönemlerinde Hanefî-Mu‘tezilî bürokrasinin eliyle Halku’l-Kur’ân konusuyla ilişkili olan mihne sürecinin en aktif isimlerinden biridir. O, Mihne sürecinde Kur’an’ın mahlûk olduğunu kabul etmeyen ve bu sebeple hapis gibi cezalara çarptırılan âlimlerin başında gelmektedir. Eserleri ve yetiştirdiği öğrencileri ile İslam düşüncesinde etkisi hâlâ devam eden İslâm âlimlerinin başında yer almaktadır.